menu

Rechtsvormen

Bij het starten van een eigen bedrijf moet er een keuze worden gemaakt uit de verschillende rechtsvormen. Rechtsvormen zijn de juridische vorm waarin een bedrijf is gegoten. De keuze is belangrijk aangezien er grote verschillen zijn: zowel voor de belastingdienst als wat betreft aansprakelijkheid.

Bij het inschrijven bij de Kamer van Koophandel (KvK) van het bedrijf wordt vastgelegd welke rechtsvorm je kiest. Inschrijven bij de Kamer van Koophandel is niet verplicht, er zitten voordelen en nadelen vast aan een inschrijving bij de KvK. Tijdens het inschrijvingsgesprek word je geholpen bij de keuze, maar het is goed om van te voren op de hoogte te zijn over de verschillende mogelijkheden.

Hoe kies ik de juiste rechtsvorm?

De keuze voor een rechtsvorm hangt van meerdere zaken af: hoe risicovol is de onderneming? Is er een groot risico, dan is de eenmanszaak waarschijnlijk niet de meest verstandige keuze aangezien de eigenaar volledig aansprakelijk is, ook met zijn privévermogen. In dat geval is een BV is waarschijnlijk verstandiger.

Ook is het van belang hoeveel winst er gemaakt wordt met de onderneming. Door de fiscale voordelen die gelden bij een eenmanszaak, is het bij een lage winst belasting technisch aantrekkelijker om te kiezen voor de eenmanszaak. Wordt de winst echter hoog genoeg (ongeveer boven de 150.000) dan wegen de voordelen van de eenmanszaak niet meer op tegen de lagere vennootschapsbelasting die geldt bij de BV.

We noemen hier de rechtsvormen waaruit je kunt kiezen als zelfstandig ondernemer binnen Nederland:

Eenmanszaak

De eenmanszaak is de meest gekozen rechtsvorm: het bedrijf waarbij één persoon in alle opzichten verantwoordelijk is voor de onderneming. Juridisch gezien wordt er geen onderscheid gemaakt tussen privévermogen en ondernemingsvermogen. Een eenmanszaak houdt overigens niet in dat er maar één persoon werkzaam is in het bedrijf; er mag personeel aangenomen worden. De eigenaar van de eenmanszaak moet over zijn winst inkomstenbelasting betalen, en in de meeste gevallen moet er ook omzetbelasting (BTW) worden afgedragen.

Vennootschap Onder Firma (VOF)

De VOF is vergelijkbaar met de eenmanszaak, maar bij een VOF is het bedrijf door twee of meer personen (vennoten) opgericht. Ook hier zijn de eigenaren volledig verantwoordelijk en aansprakelijk. Elke vennoot betaalt inkomstenbelasting over zijn gedeelte van de winst. Een speciale vorm van de VOF is de man-vrouwfirma: deze is speciaal voor partners.

Commanditaire Vennootschap (CV)

Een CV is vergelijkbaar met een VOF. Waar bij de VOF alle vennoten volledig verantwoordelijk en aansprakelijk zijn, zijn bij het Commanditaire Vennootschap alleen de beherende vennoten aansprakelijk. Beherende vennoten ziet de belastingdienst als ondernemers en genieten daarom van verschillende belastingvoordelen.

Daarnaast zitten er in de CV stille vennoten: zij zijn alleen financieel betrokken bij het bedrijf. Zij zijn privé niet aansprakelijk of verantwoordelijk en worden door de belastingdienst dan ook niet gezien als ondernemers, maar als investeerders. De stille vennoot kan alleen zijn investeringsbedrag kwijtraken. Elke vennoot betaalt over zijn gedeelte van de winst inkomstenbelasting.

Besloten Vennootschap (BV)

Bij een BV is het kapitaal van de onderneming verdeeld in aandelen, deze zijn in handen van één of meer aandeelhouders. De aandeelhouders zijn voor het bedrag dat zij hebben ingebracht in de onderneming aansprakelijk. Hierin verschilt de BV met de vorige rechtsvormen: de aandeelhouders zijn niet met hun privévermogen aansprakelijk. De BV is zelf de rechtspersoon, een juridische constructie waardoor een abstracte entiteit (organisatie) op kan treden zoals een ‘natuurlijk persoon’ dat kan doen. Een rechtspersoon kan bijvoorbeeld bezittingen en schulden hebben, aangeklaagd worden, rechtszaken aanspannen en contracten afsluiten.

De winst van de BV wordt belast met vennootschapsbelasting. De directeur van een BV is in dienst en moet over zijn salaris inkomstenbelasting betalen. Een BV heeft meer verplichtingen en is vooral aantrekkelijk bij risicovolle ondernemingen waarbij een grote winst wordt verwacht. Belangrijk: Sinds 1 oktober 2012 zijn de regels omtrent het oprichten van een BV versoepeld.

Naamloze Vennootschap (NV)

De NV is vergelijkbaar met de BV. Het verschil is dat de aandelen verhandelbaar zijn.

Maatschap

Bij een maatschap gaat het meestal niet om een bedrijf, maar om een beroep, denk aan een huisartsenpraktijk. Alle ‘maten’ zijn afzonderlijk zelfstandige ondernemer en dragen ieder zelf inkomstenbelasting af. Zij zijn ieder voor een evenredig deel verantwoordelijk en aansprakelijk. Bij een maatschap kunnen bepaalde zaken voor alle maten geregeld worden, zoals de BTW, huisvesting en personeel.

Vereniging of stichting

Bij een vereniging of stichting is het primaire doel niet winst maken, maar op een andere manier bijdragen aan de samenleving. Bijvoorbeeld vanuit een levensovertuiging of idealisme. Het bestuur van een vereniging of stichting is in sommige gevallen aansprakelijk voor financiële problemen. Of een stichting of vereniging belastingplichtig is, hangt af van verschillende factoren.

ZZP en Freelancer

De termen ZZP-er en freelancer zijn geen rechtsvormen: voor de KVK en belastingdienst zijn dit loze termen. Een ondernemer probeert daarmee alleen aan te geven dat hij geen personeel in dienst heeft. Een ZZP-er kan zelf kiezen of hij een eenmanszaak start of een BV opricht.

Startende ondernemers kiezen meestal voor de eenmanszaak, omdat bij lage winstverwachting deze rechtsvorm het gunstigst is qua belastingen. Het oprichten van een eenmanszaak is vrij gemakkelijk. Een bedrijfsnaam kiezen, en inschrijven bij de KvK en de belastingdienst is in principe voldoende om te beginnen. Nogmaals, houd er wel rekening mee dat je bij de eenmanszaak zelf volledig aansprakelijk bent voor alles wat je met je bedrijf doet, ook met je privé kapitaal. Als je getrouwd bent (in gemeenschap van goederen), is ook je partner aansprakelijk.

Bij een risicovolle onderneming is het verstandig om de mogelijkheid voor het oprichten van een BV te bekijken.

laatste update: 6 januari 2014